Lektion 18 — Ich soll diese Übung machen

W tej lekcji opisujesz dolegliwości, pytasz o radę i przekazujesz zalecenie. Rdzeń gramatyczny to szyk czasownika rozdzielnego aufstehen, formalny Imperativ oraz różnica między czasownikami modalnymi. Materiał nauczyciela dodaje wyraźny kontrast müssen i sollen.

Minimum na poprawkę

nazwać części ciała, objawy i podstawowe środki leczenia;
powiedzieć Ich habe …schmerzen i Mein … tut weh;
zapytać o samopoczucie i poprosić o radę;
udzielić formalnej rady przez Imperativ Sie;
przekazać zalecenie przez sollen;
rozpoznać szyk aufstehen w zdaniu, pytaniu i poleceniu;
odróżnić możliwość, konieczność, cudze zalecenie i własną chęć;
użyć um … zu, gdy obie czynności wykonuje ta sama osoba;
skomentować zdrowy nawyk i opisać ilustrację.

Ich habe Kopfschmerzen. — Trinken Sie genug Wasser. Der Arzt sagt, Sie sollen sich ausruhen.

Boli mnie głowa. — Proszę pić wystarczająco dużo wody. Lekarz mówi, że ma Pan/Pani odpoczywać.

Funkcja	Najprostszy wzór
objaw	`Ich habe Kopfschmerzen.`
formalna rada	`Trinken Sie genug Wasser.`
zalecenie lekarza	`Ich soll viel trinken.`

Jak powiesz: Lekarz powiedział, że mam dużo pić i zostać w łóżku?

soll na pozycji 2, bezokoliczniki na końcu

Słownictwo

Niemiecki	Polski
der Kopf, die Köpfe	głowa
das Auge, die Augen	oko, oczy
das Ohr, die Ohren	ucho
die Nase, die Nasen	nos
der Mund, die Münder	usta
der Hals, die Hälse	gardło / szyja
der Rücken, die Rücken	plecy
die Brust, die Brüste	klatka piersiowa
der Bauch, die Bäuche	brzuch
der Arm, die Arme	ręka / ramię
die Hand, die Hände	dłoń, dłonie
der Finger, die Finger	palec
das Bein, die Beine	noga
das Knie, die Knie	kolano
der Fuß, die Füße	stopa

Sport i codzienne nawyki

Sport treiben / Sport machen — uprawiać sport;
Übungen / Yoga machen — wykonywać ćwiczenia / jogę;
die Treppe benutzen — korzystać ze schodów;
mit dem Roller fahren — jechać hulajnogą;
im Stehen telefonieren — rozmawiać przez telefon na stojąco;
lange / viel sitzen — długo / dużo siedzieć;
genug Bewegung haben — mieć wystarczająco dużo ruchu;
einen Spaziergang machen — iść na spacer.
Gymnastik machen / turnen — ćwiczyć gimnastykę;
Stress vermeiden — unikać stresu;
nicht rauchen — nie palić;
keinen Alkohol trinken — nie pić alkoholu;
keine Drogen nehmen — nie brać narkotyków;
koffeinhaltige Getränke — napoje zawierające kofeinę;
die Süßigkeit, die Süßigkeiten — słodycz, słodycze.

Jak opisać dolegliwość

Wzór 1: `haben + rzeczownik`

Ich habe Kopfschmerzen.
Ich habe Husten und Schnupfen.
Ich habe eine Erkältung.
Ich habe etwas Fieber.

Wzór 2: `wehtun`

Jedna część ciała	Wiele części
`Mein Hals tut weh.`	`Meine Augen tun weh.`
`Mein Bein tut weh.`	`Meine Hände tun weh.`

Boli mnie noga.

Bolą mnie ręce/dłonie.

`aufstehen`: czasownik rozdzielny

Typ zdania	Wzór
pytanie W	`Wann stehen Sie auf?`
zdanie	`Ich stehe um halb sechs auf.`
pytanie tak/nie	`Stehen Sie am Sonntag früh auf?`
Imperativ `Sie`	`Stehen Sie doch mal kurz auf!`
po czasowniku modalnym	`Sie sollen früh aufstehen.`

Ich stehe jeden Tag früh auf. Am Sonntag will ich nicht früh aufstehen.

W pierwszym zdaniu czasownik się rozdziela; po `will` stoi razem w bezokoliczniku.

Ułóż: am Sonntag / Sie / früh / auf / stehen / ?

Ułóż: ich / früh / soll / aufstehen

Imperativ `Sie`: formalna rada

Machen Sie doch mal eine Pause!
Stehen Sie doch mal kurz auf!
Benutzen Sie die Treppe!
Machen Sie Übungen!
Sitzen Sie nicht so viel!
Trinken Sie genug Wasser!

Formalna rada: Proszę nie siedzieć tak długo.

`können`, `müssen`, `sollen`, `wollen`

Czasownik	Sens	Przykład
`können`	możliwość / umiejętność	`Ich kann diese Übung machen.`
`müssen`	konieczność	`Ich muss diese Übung machen.`
`sollen`	cudze zalecenie / powinność	`Ich soll diese Übung machen.`
`wollen`	własna chęć / zamiar	`Ich will diese Übung machen.`

Odmiana `sollen`

osoba	forma
ich	soll
du	sollst
er / sie / es	soll
wir	sollen
ihr	sollt
sie / Sie	sollen

Odmiana `müssen`

osoba	forma
ich	muss
du	musst
er / sie / es	muss
wir	müssen
ihr	müsst
sie / Sie	müssen

Was muss oder soll man machen, um gesund zu bleiben? — Man muss genug schlafen. Man soll regelmäßig Sport machen.

Müssen opisuje konieczność, a sollen — radę lub zalecenie.

Der Arzt hat gesagt, ich soll genug schlafen und nicht so viel arbeiten.

Lekarz powiedział, że mam wystarczająco spać i nie pracować tak dużo.

Du ___ viel trinken. (zalecenie)

Nie chcę, ale mam to zrobić.

Komunikacja

Samopoczucie

Wie geht’s?
Bist du noch krank?
Nein, ich bin wieder gesund.
Manchmal bin ich noch etwas müde.
Was macht dein Rücken? — Es geht so.
Das ist ja nicht so schlimm.

Prośba o radę

Was empfehlt ihr?
Habt ihr einen Tipp?
Was kann man gegen Kopfschmerzen machen?
Was hilft gegen Husten?
Was soll ich machen?

Rada

Das hilft wirklich gut gegen Husten.
Wichtig sind Ruhe und genug Schlaf.
Bleiben Sie im Bett.
Man soll genug trinken.
Bei Schnupfen soll man Ingwertee trinken.

Różnice kulturowe i zwyczaje

Ist das bei Ihnen üblich?
Bei uns ist das nicht üblich.
Das finde ich lustig / ziemlich komisch.
Super Idee!

Pisanie i mówienie

Trzy rady do wpisu na forum

Wpis: Hilfe! Ich habe zu viel Arbeit und schlafe schlecht.

Machen Sie doch mal eine Pause. Arbeiten Sie am Abend nicht so lange. Gehen Sie jeden Tag spazieren.

Trzy krótkie rady w formalnym Imperativie.

Przekazanie porad zdrowotnych

Jana, im Internet habe ich Tipps gegen Erkältungen gelesen. Man soll genug trinken und viel schlafen. Bei Schnupfen soll man Ingwertee trinken. Bei Fieber soll man zu Hause bleiben.

Wymowa: pytanie czy rada?

Funkcja	Melodia
pytanie tak/nie	rosnąca ↗
rada / prośba	opadająca ↘

Porównaj głośno:

Benutzen Sie die Treppe? ↗ / Benutzen Sie die Treppe! ↘
Machen Sie Übungen? ↗ / Machen Sie Übungen! ↘
Sitzen Sie viel? ↗ / Sitzen Sie nicht so viel! ↘

Materiał nauczyciela

`dieser / diese / dieses`

Rodzaj	Forma	Przykład
męski	dieser	`Dieser Mann macht Übungen.`
żeński	diese	`Diese Frau beobachtet ihn.`
nijaki	dieses	`Dieses Kind spricht Deutsch.`

Wygląd, emocje i opis czynności

Słowo lub zwrot	Znaczenie	Przykład
blond	blond / jasnowłosy	`Die Frau hat blonde Haare.`
mittleren Alters	w średnim wieku	`Der Mann ist mittleren Alters.`
die Chefin, die Chefinnen	szefowa	`Die Chefin steht am Schreibtisch.`
böse	zły / rozgniewany	`Sie sieht böse aus.`
enttäuscht	rozczarowany	`Er ist enttäuscht.`
beobachten	obserwować	`Die Chefin beobachtet den Mann.`
ansehen	oglądać / przyglądać się	`Sie sieht sich die Übung an.`

Powód z `denn`

denn znaczy „ponieważ”, ale nie przesuwa czasownika na koniec:

Man treibt Sport, denn man will gesund bleiben.
Menschen machen Sport, denn sie möchten Spaß haben.

Cel z `um … zu`

Ich gehe ins Fitnessstudio, um fit zu bleiben.
Ich mache eine Handy-Auszeit, um weniger Stress zu haben.
Ich gehe früh ins Bett, um morgen früh aufzustehen. — przy czasowniku rozdzielnym zu wchodzi między przedrostek i rdzeń: auf + zu + stehen.

Gdy wykonawcy są różni, zwykle używasz damit: Der Arzt erklärt die Übung, damit der Patient sie richtig macht. Lekarz wyjaśnia, ale ćwiczenie wykonuje pacjent, więc um … zu nie pasuje.

Zdrowe nawyki z zajęć

gesund essen und mindestens zwei Liter Wasser trinken;
sieben bis acht Stunden schlafen;
sich jeden Tag bewegen;
Stress vermeiden und nicht rauchen;
keinen Alkohol trinken und keine Drogen nehmen;
weniger koffeinhaltige Getränke und Süßigkeiten konsumieren.

Opis ilustracji

Im Vordergrund sehe ich einen Mann und eine Frau im Büro.
Der Mann macht Dehnübungen. Die Frau schaut ihm zu.
Im Hintergrund sehe ich ein Regal mit Ordnern.
Auf dem Tisch liegen viele Gegenstände.
Wahrscheinlich ist die Frau überrascht oder skeptisch.

Co pojawia się w ćwiczeniach i teście

rozpoznawanie części ciała i tworzenie zdań z wehtun;
dopasowanie objawu do lekarstwa;
rozdzielanie aufstehen w czterech typach zdań;
odróżnienie pytania od rady po intonacji;
wybór kann/soll/will;
napisanie porad w Imperativie;
przekazanie zaleceń przez sollen;
komentarz o zwyczajach sportowych;
dialog lub wiadomość dotycząca zdrowia.

Po tej lekcji potrafię…

nazwać części ciała wraz z liczbą mnogą i opisać objaw;
udzielić formalnej rady, odróżnić müssen od sollen i przekazać zalecenie;
poprawnie rozdzielić aufstehen i użyć um … zu przy tym samym podmiocie;
opisać zdrowe nawyki, osobę, emocje i czynność na ilustracji.

Sprawdź się

Bolą mnie plecy i mam gorączkę.

Formalna rada: Proszę zrobić przerwę.

Lekarz mówi, że mam zostać w domu.

On musi zadzwonić.

Połącz celem: Ich mache Sport. Ich will gesund bleiben.

Przećwicz Lektion 18

Lektion 18

Zaznacz dopiero po wykonaniu pytań „Sprawdź się”.

Ćwiczenia

Źródła

Źródło: Arbeitsbuch, strony drukowane 34–37; Wiederholung 38–39; TEST/Prüfungstraining modułu 6; materiały GiE 22/26.05.2026. Ostatnia weryfikacja: pełne słownictwo, zdrowie, szyk, modalne, komunikacja, produkcja, wymowa i dodatki nauczyciela.

Lektion 18 — Ich soll diese Übung machen

Minimum na poprawkę

Pozostałe słowa, które pojawiają się w zadaniach

Na tej stronie