Lektion 18 — rady i um … zu

Ta strona jest dłuższa, bo Lektion 18 zawiera rdzeń podręcznika oraz materiał z dodatkowych zajęć. Dodatki są wyraźnie oznaczone.

Minimum na poprawkę

jedna część ciała tut weh, wiele części tun weh;
w zwykłym zdaniu aufstehen rozdziela się;
formalna rada ma szyk Trinken Sie …;
kann = mogę, muss = muszę, soll = mam zrobić z czyjegoś zalecenia, will = chcę;
po czasowniku modalnym bezokolicznik stoi na końcu;
z materiału nauczyciela: dies-, denn i um … zu.

1. Objaw: `haben` albo `wehtun`

`haben + nazwa objawu`

Ich habe Kopfschmerzen.
Ich habe Husten und Schnupfen.
Ich habe Fieber.

Część ciała + `wehtun`

Liczba	Wzór	Przykład
jedna rzecz	`tut weh`	`Mein Rücken tut weh.`
wiele rzeczy	`tun weh`	`Meine Augen tun weh.`

2. `aufstehen`: czasownik rozdzielny

Typ zdania	Poprawny wzór
zdanie	`Ich stehe um sieben Uhr auf.`
pytanie z pytajnikiem	`Wann stehen Sie auf?`
pytanie tak/nie	`Stehen Sie früh auf?`
formalne polecenie	`Stehen Sie bitte auf!`
po modalnym	`Sie sollen früh aufstehen.`

W niedzielę wstaję późno.

Mam wcześnie wstawać.

3. Imperativ `Sie`: formalna rada

Trinken Sie genug Wasser!
Machen Sie eine Pause!
Gehen Sie zum Arzt!
Stehen Sie bitte auf!
Sitzen Sie nicht so lange!

4. `können`, `müssen`, `sollen`, `wollen`

Czasownik	Najprostszy sens	Przykład
`können`	mogę / umiem	`Ich kann die Übung machen.`
`müssen`	muszę; jest to konieczne	`Ich muss die Übung machen.`
`sollen`	mam zrobić; ktoś tak zaleca lub oczekuje	`Ich soll die Übung machen.`
`wollen`	chcę	`Ich will die Übung machen.`

Odmiana trzech czasowników z podręcznika

osoba	`können`	`sollen`	`wollen`
ich	`kann`	`soll`	`will`
du	`kannst`	`sollst`	`willst`
er / sie / es	`kann`	`soll`	`will`
wir	`können`	`sollen`	`wollen`
ihr	`könnt`	`sollt`	`wollt`
sie / Sie	`können`	`sollen`	`wollen`

`müssen` z materiału nauczyciela

osoba	forma
ich	`muss`
du	`musst`
er / sie / es	`muss`
wir	`müssen`
ihr	`müsst`
sie / Sie	`müssen`

Was muss oder soll man machen, um gesund zu bleiben? — Man muss genug schlafen. Man soll regelmäßig Sport machen.

Müssen opisuje konieczność, a sollen — radę lub zalecenie.

Ich kann heute arbeiten, aber der Arzt sagt, ich soll mich ausruhen. Ich will schnell gesund werden.

Mogę dziś pracować, ale lekarz zaleca odpoczynek. Chcę szybko wyzdrowieć.

Materiał nauczyciela

Poniższe trzy reguły pochodzą z dodatkowych zajęć i są częścią Twojego materiału do powtórki.

5. `dieser / diese / dieses`

Rodzaj	Forma	Przykład
męski	`dieser`	`Dieser Mann macht Übungen.`
żeński	`diese`	`Diese Frau hilft ihm.`
nijaki	`dieses`	`Dieses Kind ist krank.`

Na poprawkę ucz się tych trzech form w Nominativie. Nie rozbudowuj teraz tabeli o przypadki, których nie było w tym materiale.

6. Powód z `denn`

Ich mache Sport, denn ich will gesund bleiben.

Uprawiam sport, ponieważ chcę pozostać zdrowy.

7. Cel z `um … zu`

Czynność	Cel	Całe zdanie
ja uprawiam sport	ja chcę być zdrowy	`Ich mache Sport, um gesund zu bleiben.`
ja idę do fitnessu	ja chcę być sprawny	`Ich gehe ins Fitnessstudio, um fit zu bleiben.`

Schemat:

zdanie główne, um + reszta + zu + bezokolicznik

Ich gehe früh ins Bett, um morgen früh aufzustehen.

Idę wcześnie spać, żeby jutro wcześnie wstać.

Kiedy zamiast tego `damit`?

Jeżeli wykonawcy są różni:

Der Arzt erklärt die Übung, damit der Patient sie richtig macht.

Lekarz wyjaśnia, a pacjent wykonuje — dwie różne osoby, więc damit.

Sprawdź się

Bolą mnie oczy.

Formalna rada: Proszę zrobić przerwę.

Lekarz mówi, że mam dużo pić.

On musi zadzwonić.

Co oznacza sollen, a co müssen?

Łączę: Ich mache Sport. Ich will gesund bleiben.

Dlaczego używam damit w zdaniu o lekarzu i pacjencie?

Pełna Lektion 18 · Ćwiczenia Lektion 18

Źródła

Rdzeń: Arbeitsbuch, Lektion 18. Materiały nauczyciela z 22 i 26.05.2026 dodają dies-, denn, um … zu oraz przypomnienie müssen. damit pokazano wyłącznie jako granicę zastosowania um … zu.

Lektion 18 — rady i um … zu

Minimum na poprawkę

Na tej stronie